Proiektu batzuk emandako prestakuntza orduetan, bertaratutakoen kopuruan edo gogobetetasun inkestetan neurtzen dira. Baina beste batzuk kuantifikatzeko zailagoa den zerbaitetan neurtzen dira: ea benetan zerbait aldatu den jendeak bere lanarekin eta ondoan lan egiten dutenekin duen harremanean. LARES Nafarroan Lan Arriskuen Prebentzio proiektu integralak azken horietako bat izan nahi du.
ARRISKU BAKAR BATERA MUGATU EZ ZEN PROIEKTU BAT
Proiektu hau ixtean azpimarratu behar den lehen gauza bere izaera benetan integrala da. Erakunde askotan, laneko arriskuen prebentzioa arrisku fisiko nabarienetara mugatzen da: segurtasun protokoloa, larrialdietako seinaleztapena, su-itzalgailuak egiaztatzea. Kasurik onenean, ergonomia trebakuntza batzuk gehitzen dira.
Proiektu hau hasieratik ezberdina izan zen. Lan osasunaren bost dimentsio jorratu zituen:
- Arrisku psikosozialak: ikusten ez dena baina osasun mentala eta emozionala hondatzen dituena
- Gatazken kudeaketa: taldeak eusten edo suntsitzen dituzten harreman-tresnak
- Mobilizazioak eta arrisku fisikoak: gorputza babesten duten teknika eta kultura
- Ohitura osasungarriak: lana epe luzera iraunkorra egiten duten portaera txikiak
- Deskonexio digitala: egunen artean benetan suspertzeko eskubidea
Bost dimentsio hauek ez dira bost gai ezberdin. Arazo beraren bost angelu dira: nola bermatu zaintza sektoreko lanak ez ditzan suntsitzen egiten dutenak.
BLOKEZ BLOKE ERAMANGO DUGUNA
Arrisku psikosozialen bloketik funtsezko zerbait eramaten dugu: ikusezina izendatzeko hizkuntza. Pertsona batek “gainkarga emozionaleko egoeran nago” esan dezakeenean, “ezin dut gehiago” esan beharrean, zerbait aldatu da. Bere egoerari buruzko agentzia-gaitasuna irabazi du.
Gatazkaren ikuspegi positiboaren bloketik ulertzen dugu gatazka saihestea eta konpontzea ez direla gauza bera. Eta funtzionatzen ez duenari buruz hitz egin dezakeen taldea erosotasunagatik edo beldurragatik isilik dagoen taldea baino osasuntsuagoa dela.
Mobilizazio bloketik teknika burokrazia ez den ziurtasuna lortzen dugu. Norberaren gorputzarekiko errespetua da. Eta laguntza eskatzea ez dela ahulezia: adimen prebentiboa da.
Ohitura osasungarrien bloketik ateratzen dugu aldaketa txikiak direla irauten dutenak. Ez dela beharrezkoa bizitza bat batean eraldatzea. Atsedenaldi aktibo batek, ur edalontzi batek, lankide bati egindako aitorpen zehatz batek… eragin erreala eta metatua duela.
Deskonexio digitalari buruzko ikastaro berezian ikasi genuen denbora librea ere sakratua dela. Garunak benetan berreskuratu behar duela bere onena emateko. Eta muga digitalak ezartzea ez dela arduragabea: prebentiboa baizik.
ZER ALDATU DA? ETA ZER DA ALDATZEKO GERTATZEN DENA?
Desonestoa litzateke hilabeteak iraun dituen proiektu batek hamarkadetako inertzia kulturala konpondu duela esatea. Ez ditu konpondu. Prozesu bat abiarazi du. Eta horixe zen, hain zuzen ere, bilatzen zena.
Arriskuen prebentzioan kultura aldaketa motela da. Errepikapena, indartzea eta konpromiso iraunkorra eskatzen ditu. Tailerretan ikasitakoa talde bileretan, eguneroko elkarrizketetan eta lan antolamenduko erabakietan txertatzea eskatzen du.
Proiektu honek LARES Nafarroa zentroetara ekarri duena ez da ezagutza soilik. Erreferentzia puntu komun bat da: hiztegi partekatu bat, taldeak orain ulertzen dituen tresnak, erakundeak bere taldeen ongizateaz benetan arduratzen den seinale.
ZERGATIK AXOLA DU HONEK SEKTORETIK HARAGO
Zaintza sektorea, hainbat modutan, gehien behar dutenak zaintzen dituen sektorea da: adinekoak, desgaitasuna duten pertsonak eta haur zaurgarriak. Gizarte-katean katebegirik hauskorrenak dira.
Zaintzen dituzten pertsonak nekatuta badaude, ez badaude onartuta, gorputza hondatuta badute eta estresa kudeatzeko tresnarik ez badute… hauskortasun hori zaintzen duten pertsonengana eramaten da. Horregatik, zainketen sektoreko lan osasunean inbertitzea ez da soilik langileen ongizate kontua. Zaintzaren kalitate kontua da. Justizia sozialeko kontua da.
LARES Nafarroak hori ulertu du. Eta proiektu hau horren froga da.
HAU EZ DA GAUR BUKATZEN
Proiektu baten amaiera ere irekiera bat da. Mobilizazio protokoloek aldizkako berrikuspena behar dute. Taldeen entzute espazioak mantendu behar dira tailerra amaitu ondoren ere. Deskonexio erritualak indartu behar dira lanaren erritmoa bizkortzen denean. Ohiturek aingurak behar dituzte desager ez daitezen.
LARES Nafarroak bere taldeen lan osasunarekiko duen konpromisoak ez du iraungitze datarik. Hau hasiera besterik ez zen izan.
